HERAKLEİTOS

Herakleitos, diyalektik görüşü ortaya atan ilk düşünürdür. Filozof, hiçbirşeyin aynı kalmadığını, herşeyin gelip geçtiğini, farklı şekillerin ve varlıkların sonsuz bir akış içinde birbiri ardı sıra çıkıp kaybolduğunu; hayattan ölümün, ölümden hayatın doğduğunu ileri sürer. Bu düşüncelerini şu ünlü sözüyle dile getirir :

" Herşey akar. Aynı ırmağa iki kere giremezsin, çünkü her girişinde üzerinden başka sular geçer."

Aslında oluş'tan başka birşey yoktur. Oluş, karşıtların çatışmasının sonucudur. Nitekim, "çarpışma evrenin yasasıdır ve savaş herşeyin anası, bütün varlıkların kraliçesidir."

Ama bu sürekli oluş ve değişim, belli bir düzene, ölçüye ve kurala uygun olarak gerçekleşir. Değişmenin uyduğu bu kural "logos"tur, yani "akıl"dır. Logos'un bilgisini elde etmek, yani varlığı yöneten kanunu bilip tanımak insanın ahlaki davranışlarını gerektirdiği gibi yürütebilmesi için zorunludur. Bu düşüncelerde, Herakleitos'un, varlık hakkındaki açıklamalarından, ahlak felsefesine nasıl geçtiğini görüyoruz.

Filozofa göre ilk ve temel anamadde "ateş"tir. Bunun sebebi ise, Herakleitos'un "ateş"i, değişikliğin ve oluşun canlı bir sembolü olarak görmesidir.

Herakleitos, evrenin bir akıl tarafından yönetildiğini söyleyerek, daha sonraki panteist görüşleri etkilediği gibi, varlığın sürekli olarak değiştiğini ileri sürdüğü için, bu ileri sürüşten herhangi bir nesene hakkında kesin bir bilgi edinilmeyeceği sonucunu çıkaran bazı düşünürler üzerinde de etki yaparak, felsefe tarihinde şüphecilik denen akımın ortaya çıkmasına yol açmıştır..

HERAKLEİTOS_ SÖZLERİ :

*Çoğunluk kavramaz karşılaştığı şeyleri. Ne de anlar öğretildiği zaman. Yalnızca öyle gözükür.

*Çemberin başı sonu aynıdır.

*Uykudayken yaptıklarını unuttukları gibi, uyanıkken yaptıklarını da bilmiyorlar.

*Herşey akar hiç birşey kalıcı değildir o yüzden aynı dereye iki kez girmek mümkün değildir; Çünkü dereye bir kez daha girdiğimde hem ben hem de dere değişmiştir

*Ne şaşırıyorsunuz bre reziller! yoksa oyun oynamak sizinle devlet yönetmekten daha iyi değil mi?
(Artemis tapınağında çocuklarla oyun oynarken yanına gelen Efeslilere)

*Değişmeyen tek şey, değişimdir

*İnsanların karakterleri onların kaderleridir ve insanlar layık oldukları hayatları yaşarlar

*Beklenmedik olanı beklemedikçe, onu bulamayacaksın

*Karşıtlar yararlıdır, en iyi uyum farklılıklardan çıkar.

*Mutluluk maddi sevinçlerden ibaret olsaydı, çayıra koşan öküzleri mutlu saymak gerekirdi.

*Çok bilgili olman akıllı olduğunu göstermez.

*Hak kavramını haksızlık kavramı olmasaydı bilemezdik