ÇÖZELTİLER

Çözelti: Homojen karisimlara çözelti denir.

ÇÖZELTİLERİ SINIFLANDIRMA

A- Çözücü ve Çözünene Göre Siniflandirma

1- Kati-Sivi Çözeltileri : Bir katinin bir sivida çözünmesiyle hazirlanan çözeltilerdir. ( Tuzlu su, sekerli su, bazli su.....)
 
2- Sivi-Sivi Çözeltileri : Bir sivinin baska bir sivida çözünmesiyle olusan homojen karisimlardir. ( Kolonya, alkol+su...)
 
3- Kati-Kati Çözeltileri : Bir katinin baska bir kati içerisinde homojen dagilmasiyla olusan karisimlardir. Bütün alasimlar kati-kati çözeltileridir. (Lehim, çelik, tunç, prinç.....)

4- Gaz-Gaz Çözeltileri: En az iki gaz karisimidir. Bütün gaz karisimlari homojendir ve çözeltidir. ( Hava, tüp gaz)

5- Gaz-Sivi Çözeltileri : Bir gazin bir sivida çözünmesiyle olusan karisimlardir. ( Kola, gazoz, bira...)

B- Derisime Göre Siniflandirma :

1- Seyreltik Çözeltiler : Çözücü çözebileceginden az miktarda maddeyi çözmüsse doymamis ya da seyreltik çözeltidir.
 
2- Doymus Çözelti : Çözücü çözebilecegi kadar maddeyi çözmüsse doymus çözeltidir.
 
3- Asiri Doymus Çözeltiler : Çözücü çözebileceginden fazla maddeyi çözmüsse asiri doymus çözeltidir.

ÇÖZELTILERIN ÖZELLIKLERI :

Kati-Sivi Çözeltilerinde,

1- Çözeltinin kaynama noktasi saf çözücünün kaynama noktasindan büyüktür.
2- Çözeltinin donma noktasi saf çözücüden düsüktür.
3- Çözeltinin buhar basinci saf çözücünün buhar basincindan düsüktür.
4- Çözeltinin öz kütlesi saf çözücünün öz kütlesinden büyüktür.
5- Bir çözeltiye su eklenirse derisimi düser, buhar basinci artar, donma noktasi yükselir. Iletkenligi azalir.

Elektrik İletkenligi : Çözeltilerin bir kismi elektrigi ilettigi halde bir kismi iletmez. Elektrigi ileten çözeltilere elektrolit denir. Biri maddenin elektrigi iletmesi için;

1- Serbest halde elektronu bulunmalidir. ( elektron akisiyla) Örnegin metaller ve alasimlar bu sekilde iletir.
2- Yapisinda + ve - yüklü iyonlar ( Iyonik katilar) bulunmalidir. ( Bütün metal- ametal bilesikleri)

Çözünürlük : Belli bir sicaklikta, çözücünün belli miktarinda çözünen madde miktaridir. Çözücü miktari genelde 100 ml ya da 100 gram, çözücü olarak da su alinir. Çözünürlük kati, sivi ve gazlar için ayirt edici bir özelliktir.

ÇÖZÜNÜRLÜGE ETKI EDEN FAKTÖRLER

1- Çözücü ve çözünenin cinsi : Her madde her maddede çözünmez.

Organik bilesikler organik çözücüde inorganik bilesikler inorganik çözücüde çözünürler. Polar bilesikler polar çözücüde apolar bilesikler apolar çözücüde çözünürler. Örnegin naftalin suda çözünmez fakat benzende çözünür. “Benzer benzeri çözer”.

2- Sicaklik: katilarin çözünürlügü genelde isi alici (endotermik) oldugu halde gazlarin çözünürlügü ekzotermik tir. Sicakligin artirilmasi katilarin çözünürlügünü artirdigi halde gazlarin çözünürlügünü azaltir.

3- Basinç: Basinç degisimi katilarin çözünürlügünü etkilemedigi halde gazlarin çözünürlügünü dogru orantili olarak etkiler.


ÇÖZÜNME HIZINA ETKI EDEN FAKTÖRLER:

1- Sicaklik : Çözünürlügü sicaklikla dogru orantili olarak degisen maddelerin çözünme hizi sicakligin artmasiyla artar.
2- Tanecik Büyüklügü : Çözünen maddenin tanecikleri ne kadar küçükse çözünme o kadar hizli olur.
3- Karistirma : Çözeltinin karistirilmasi katiyi küçük taneciklere ayirdigi için, çözcüyle temas eden yüzeyi artirir ve çözünme hizlanir.


DERISIM VE DERISIM ÇESITLERİ

Bir çözeltinin birim hacmine çözünen maddenin gram cinsinden miktaridir.
Kütlece % Derisim : Bir çözeltinin 100 graminda çözünen maddenin gram cinsinden miktaridir.


KARISIMLARIN % DERISIMI

Iki veya daha fazla çözelti birbirine karistirilirsa, karisimdaki toplam çözünen madde miktari, karistirilan çözeltilerdeki çözünen maddelerin kütleleri toplamina esittir.

MOLAR DERISIM (MOLARITE)

Bir litre çözeltide çözünen maddenin mol sayisidir.

Molaritenin birimi mol /litre yada molar ( M) dir.

"M=n/v"

İki veya daha fazla çözelti birbirine karistirilirsa,

"M1V1 + M2V2+..............=MKVK "
Çözeltinin öz kütlesi verilirse, Çözünenin kütlesi=%.d.V ye esittir.

Normalite: Bir litre çözeltide çözünmüs olan maddenin esdeger gram sayisidir.

Pratik olarak ;

"Normalite = molarite x etki degeri "

Etki degeri: Asitlerde suya verilen H+ sayisi, bazlarda OH- sayisi, tuzlarda ise + yada - yük sayisidir.

Örnek :

H2SO4 için etki degeri 2 dir. HNO3 için 1, H3PO4 için 3 dür.

NaOH için 1, Ca(OH)2 için 2, Al(OH)3 için 3 dür.

CuSO4 için etki degeri 2 dir. (SO4-2) Al2(SO4)3 de ise 6 dir.

İYONLARIN MOLAR DERİŞİMİ

AlCl3 Al+3 + 3Cl-
1 M 1M 3M

CaCl2 Ca+2 + 2Cl-
2 M 2 M 4 M

Al2SO4 2Al+3 + 3 SO4-2
2 M 4 M 6 M